Созылмалы простатит - бұл барлық жастағы ер адамдарға әсер ететін простата безінің қабынуы. Көп жағдайда бұл жыныстық жолмен берілетін инфекциялардың және простата безіне оппортунистік микрофлораның әсерінен пайда болады. Өз бетінше бездің қабынуы қорқынышты емес, бірақ тиімді ем болмаған жағдайда зәр шығару бұзылыстары, ауырсыну, ерлердің бедеулігі мен белсіздікке әкелуі мүмкін. Сондай-ақ, созылмалы простатиттің дамуына көбінесе отырықшы өмір салты және тұрақты жыныстық өмірдің болмауы ықпал етеді.
Қуық асты безі ағзада қандай рөл атқарады?
Пішіні каштан тәрізді қуық асты безі қуықтың астында орналасқан. Ол тұқымдық сұйықтықтың оған енуіне жол бермейді, сонымен қатар сперматозоидтардың маңызды құрамдас бөлігі болып табылатын простата секрециясын жасайды.
Созылмалы простатиттің себептері
Қуық асты безінің созылмалы қабынуының ең көп тараған себебі - инфекциялар және жыныстық жолмен берілетін патогендік микроорганизмдер. Мысалы, трихомонадтар. Мұндай простатиттің дамуына отырықшы өмір салты да ықпал етеді. Бірақ простатиттің өзі соншалықты қорқынышты емес, бұл ауру неғұрлым ауыр аурулардың пайда болуына себеп болады - ер бедеулігі, простата аденомасы.
Аурудың себептеріне мыналар да жатады:
- жиі гипотермия;
- төмен иммунитет;
- гормоналды бұзылулар;
- адамның жаман әдеттері бар;
- жамбас мүшелерінің жарақаттары;
- отырықшы өмір салты.
Созылмалы простатиттің себептері екі түрге бөлінеді:
- Инфекциялар. Олар ағзаға әртүрлі жолдармен енеді - уретра арқылы, қан немесе лимфа ағыны арқылы инфекция ошақтарынан немесе өз денесінің қабынған мүшелерінен.
- Қуық асты безіндегі қан айналымының нашарлығы немесе оның секрециясының тоқырауы, ол келесі жағдайларда пайда болады:
- ұзақ уақыт бойы жыныстық қатынастан бас тарту;
- жиі үзілген жыныстық қатынас немесе іске асырылмаған қозу;
- ақаулы эякуляция.
Стресс пен алкоголизм ерлер ағзасындағы созылмалы простатитке де ықпал етуі мүмкін. Гипотермиядан, әртүрлі жұқпалы аурулардан, диетадағы қателерден (тым ащы тағам, алкоголь) кейін өршу жиі байқалады.
Созылмалы простатиттің белгілері
Ең жиі кездесетін белгілер:
- шап және супрапубикалық аймақтарда, перинэяда, скротумда, тік ішекте, бел-сакрал аймағында ыңғайсыздық немесе ауырсыну сезімі;
- жиі және ауыр зәр шығаруға шақыру;
- іштің төменгі бөлігіндегі ауырсыну (тұрақты немесе зәр шығару кезінде);
- үзіліссіз немесе баяу зәр ағыны;
- жыныстық қатынас ұзақтығының қысқаруы, эрекцияның нашарлауы, либидоның төмендеуі, ерте эякуляция;
- таңертеңгілік эрекцияның мерзімді/тұрақты болмауы (стихиялық);
- эякуляциядан кейін жыныс мүшесінің басындағы тартылатын ауырсыну, ол жарты сағат ішінде өздігінен жоғалады.
Көптеген ер адамдар созылмалы простатиттің белгілеріне назар аудармайды, ауру өздігінен кетеді деп есептейді. Дегенмен, ол әртүрлі асқынуларды тудыратын дамиды: пиелонефрит, цистит, везикулит. Уақыт өте келе бедеулік пен импотенция простата безінің қабынуы фонында дамиды.
Аурудың диагностикасы
Диагнозды дәл анықтау үшін зертханалық және аспаптық тексеруден өту керек. Оған мыналар кіреді:
- жалпы зәр анализі,
- жалпы қан анализі,
- простата секрециясын тексеру,
- бактерияға қарсы препараттарға сезімталдықты анықтай отырып, микрофлораны анықтау үшін простата секрециясын бактериологиялық зерттеу;
- PSA үшін қан сынағы (простата-спецификалық антиген),
- Жамбас мүшелері мен қуық асты безінің ультрадыбыстық зерттеуі,
- простата безінің сандық сараптамасы.
Созылмалы простатиттен туындауы мүмкін асқынулар
Бұл ауру адамның өмірін қиындататын көптеген қатар жүретін ауруларды тудырады:
- Зәр шығару бұзылыстары: күндізгі және түнде жиі зәр шығару, әлсіз зәр ағыны, қуықтың толық босатылу сезімі.
- Везикулит, колликулит - тұқымдық көпіршіктердің және тұқымдық туберкулездің қабынуы.
- Бездің абсцессі - ауруханаға жатқызуды және жиі хирургиялық араласуды қажет ететін ауыр патология.
- Простата склерозы – ұзаққа созылған простатитпен дамиды және хирургиялық емдеуді қажет етеді.
- Кисталар және соның салдарынан простата тастары.
- Импотенция, бедеулік.
Созылмалы простатитті емдеу
Бұл ауруды емдеу тек дәрігердің тұрақты бақылауында болуы керек. Созылмалы простатитті емдеуде қолданылатын ең жақсы және тиімді заманауи дәрілердің бірі простата тінінің сығындысынан жасалған. Оны қолдану тез нәтиже береді және симптомдарды жояды.
Терапия күрделі болуы керек болғандықтан, басқа препараттарды да қолдану керек:
- бактерияға қарсы,
- альфа блокаторлары,
- стероид емес қабынуға қарсы препараттар.
Әмбебап емдер жоқ. Сондықтан дәрігерлер әртүрлі топтардың бактерияға қарсы препараттарын ұсына алады. Цефалоспориндер, қорғалған пенициллиндер, фторхинолондар, нитрофурандар және тетрациклиндер және т.б. Олардың барлығы аурудың себебіне - бактериялық инфекцияға әсер етеді.
Альфа-блокаторлар - созылмалы простатитке арналған дәрілер, қуық асты безінің несепағарының және қуық мойынының бұлшықеттерін босаңсуға, спазмды жеңілдету арқылы несептің шығуын жеңілдетуге арналған. Шындығында, олар емдемейді, тек қабынудың ауырсыну белгілерін жояды.
Қабынуға қарсы препараттардың ішінде урологтар қабынуды азайтатын және ауырсынуды азайтатын дәрілерді ұсынады.
| Препарат | Артықшылықтары | Кемшіліктері | Қолдану бойынша ұсыныстар |
|---|---|---|---|
| Фторхинолондар |
|
|
Пайдалануға ұсынылады. |
| Диаминопиримидиндер |
|
Pseudomonas aeruginosa және Enterobacteriaceae қарсы теріс. | Екінші қатардағы препараттар. |
| Макролидтер |
|
Грам-теріс бактерияларға қарсы белсенділік жеткіліксіз. | Арнайы патогендерге қолданылады. |
| Тетрациклиндер | Атипті патогендерге қарсы жақсы белсенділік. |
|
Арнайы патогендерге қолданылады. |
Созылмалы простатиттің тиімді емі
Дәлелді базасы үлкен препараттардың ішінде ірі қараның қуық асты безінің тінінің сығындысынан алынған препараттар бар. Көбінесе - суппозиторийлер немесе ампулалар түрінде. Препарат аурудың жедел және созылмалы түрлерін емдеуде тиімді. Бұл дәрі суппозиторийлер (ректалды суппозиторийлер) және ампулалар (инъекциялар) түрінде қол жетімді, препараттың әсері қан тамырларының қабырғаларын нығайтуға және микро деңгейде қан айналымын жақсартуға бағытталған.
Препаратты созылмалы простатитке қолданудың әсері:
- Дизуриялық бұзылыстарды жою және зәр шығару процесін қалыпқа келтіру.
- Қуық асты безінің функционалдық жағдайын жақсарту.
- Кептелуді азайту, простата безінің ісінуін азайту.
- Созылмалы простатиттің ауыр белгілерін азайту.
- Жамбас аймағында толық қан айналымын қалыпқа келтіру, қан тамырларындағы қан ұйығыштарының пайда болу ықтималдығын азайту.
- Қуық асты безінің тініне енетін лейкоциттердің концентрациясының төмендеуі.
Созылмалы простатитті емдеу әдістері
Көп жағдайда созылмалы ауру консервативті әдістермен сәтті емделеді. Бірақ терапия тек интеграцияланған тәсілмен жылдам оң нәтиже беретінін есте ұстаған жөн. Ауруды тудыратын өмір салтын қайта қарау ұсынылады, әйтпесе қайталануы мүмкін. Алкогольді ішімдіктерді теріс пайдалану, теңгерімсіз тамақтану, отырықшы өмір салты және азғындық жыныстық қатынас ерлердің ұрпақты болу жүйесіне өте зиянды.
Емдеу процедуралары:
- Простата массажы, қолмен анус арқылы жүзеге асырылады. Айта кету керек, процедура өте жағымды емес, бірақ тиімділігі өте жоғары.
- Физиотерапиялық процедуралар. Созылмалы простатитті термиялық физиотерапиямен емдеу микроциркуляцияны жақсарту және дәрілік заттардың тінге сіңуін жақсарту арқылы жақсы нәтиже береді. Физиотерапевтік процедуралар ультрадыбыстық жылытуды және клизмалар көмегімен бактерияға қарсы ерітіндімен суаруды қамтиды.
- Бальнеотерапия. Көптеген санаторийлерде бұл ауру бальнеотерапия әдістерімен, яғни минералды сулардың көмегімен сәтті емделеді. Простатитпен ауыратын науқастарды емдеу үшін әдетте ішке де, ванналар түрінде де төмен минералды су тағайындалады.
- Диетотерапия. Простатиттің алғашқы белгілерінде арнайы диетаны ұстануды бастау керек. Ең алдымен, алкогольдік сусындардан аулақ болу керек, өйткені этил спирті қуық асты безін тітіркендіреді, ауырсыну мен қабынуды арттырады. Сондай-ақ, холестеринді бляшкалардың пайда болуына және қан айналымының одан әрі нашарлауына жол бермеу үшін майлы еттерді қабылдауды шектеу қажет. Бұршақ дақылдарына, саңырауқұлақтарға, ішімдіктерге, тұзды және ащы тағамдарға, шай мен кофеге, газдалған сусындар мен нан пісіруге тыйым салынады.
Созылмалы простатитке арналған диета мырышқа бай тағамдарды қамтуы керек (ол теңіз өнімдері мен асқабақ тұқымдарында кездеседі). Мүмкіндігінше көкөністерді (газ түзілуіне ықпал ететіндерден басқа, мысалы, гүлді қырыққабат), сүт өнімдерін, жармаларды және кептірілген жемістерді жеу ұсынылады.
Алдын алу шаралары
Егер ер адам салауатты өмір салтын ұстанса, әдетте созылмалы простатит дамымайды: оның диетасын, жаттығуларын бақылайды және т.б. Простатиттің алдын алу зиянды әдеттерден бас тарту және кездейсоқ жыныстық қатынасқа түсу арқылы жеңілдетіледі.
Аурудың пайда болуын болдырмауға бағытталған бастапқы, алдын алу және қайталама, олардың міндеті бар созылмалы простатиттің қайталануын (өршуін) болдырмау болып табылады.
Бастапқы профилактика тұрақты жыныстық қатынасқа, теңдестірілген тамақтануға, дене шынықтыру режимін сақтауға, ағзаның кез келген жұқпалы (іріңді) ауруларын уақтылы және толық емдеуге және ауыз қуысын уақтылы санитариялауға келеді.
Екіншілік профилактика урологтың тұрақты тексеруін және профилактикалық емдеуді қамтамасыз етеді - мультивитаминдер, қалпына келтіретін препараттар, жаттығулар.
Қалай профилактикаға арналған дәрі простата аурулары, суппозиторийлерді қолдануға болады.